Sociale media als instrument van de macht: een vergelijking tussen Rusland en het Amerika van Trump

Sinds de inauguratie van Donald Trump als 45ste president van de Verenigde Staten is het beeld ontstaan van een opkomende oligarchie rondom techmiljardairs die Trump steunen. Recente koersveranderingen bij grote socialemediaplatforms zoals Facebook en X - die mede zijn ingegeven door conservatieve invloeden - roepen de vraag op in hoeverre deze platforms verweven zijn met Trumps politieke agenda. Deze scriptie onderzoekt in hoeverre het snel veranderende Amerika onder Trump steeds meer kenmerken van een tech-oligarchie vertoont. Dit gebeurt aan de hand van een vergelijkend casusonderzoek met Rusland, waar al langer sprake is van een dergelijke machtsstructuur. Er wordt niet alleen gekeken naar de rol van platformeigenaren, maar ook naar die van de staat. Daarbij wordt een bestaande theorie over de instrumentalisering van media opnieuw toegepast en gemoderniseerd: waar deze theorie eerder alleen van toepassing was op traditionele media, wordt het hier uitgebreid naar sociale media. De onderzoeksvraag luidt: Welke overeenkomsten bestaan er in de instrumentalisering van socialemediaplatforms in Rusland en de VS sinds 2022? Aan de hand van een uitvoerige analyse van rapporten, nieuwsartikelen en interviews met experts, wordt deze vraag beantwoord. Hieruit blijkt dat in zowel Rusland als de VS socialemediaplatforms sinds 2022 in toenemende mate worden ingezet als politiek instrument. Regimes in beide landen streven namelijk naar meer controle over de platformmarkt, vergroten hun mogelijkheden tot surveillance, en raken steeds meer verstrengeld met platformeigenaren, die op hun beurt vaker kiezen voor zelfverrijking dan voor het publieke belang. Wel is er een duidelijk verschil in wat deze instrumentalisering betekent voor de bevolking: de politieke beïnvloeding van sociale media is in Rusland op dit moment namelijk aanzienlijk repressiever dan in de VS.